Meer jongeren snijden zichzelf, hebben suïcidale gedachten of kampen met een eetstoornis en de coronacrisis lijkt hun psychische problemen alleen maar te versterken. MEE & de Wering is daarom eind april in Alkmaar en de BUCH-gemeenten gestart met een project om jongeren meer zin in het leven te geven. Den Helder volgt deze maand.

Uit een landelijk rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd uit maart bleek al dat er grote problemen zijn bij de Jeugd-GGZ. Er zijn lange wachtlijsten en het aantal jongeren dat (acuut) psychische hulpverlening nodig heeft, neemt toe. De coronacrisis lijkt hierin mee te spelen. In Noord-Holland is dat ook duidelijk te merken, staat in het rapport.

Dwangvoedingen

Zo is in de provincie een stijging te zien van het aantal 12- tot 18-jarigen met suïcidale gedachten en pogingen. 'Hierbij valt de toename van 12- en 13-jarigen op.' Er is niet alleen meer acute psychische hulp nodig, ook de ernst van de meldingen neemt toe. 'Dat is onder andere zichtbaar in de toename van het aantal jeugdigen dat dwangvoedingen nodig heeft.'

De gemeente Den Helder zegt eveneens een toename van aanmeldingen voor de Jeugd-GGZ te zien, 'en met name ook crisis en spoedzaken waarbij automutilatie en suïcidaliteit een rol speelt'. Ze legt uit: "Hierdoor worden de wachttijden voor de reguliere aanmeldingen langer, omdat deze zaken onder crisis / spoed vallen en direct worden opgepakt. Opvallend is verder een toename van eetstoornissen bij meisjes. Dit vraagt ook om extra inzet van de organisaties omdat dit zeer complexe problematiek is die normaal gesproken niet in de huidige omvang op speelt. Uitgestelde hulp kan leiden tot escalatie en de-escalatie."

Tekst gaat verder onder het informatieblok.

De 20-jarige Stern uit Alkmaar vertelde begin dit jaar aan NH Nieuws dat hij door de coronacrisis weer bang en paniekerig werd. "Alles gaat door in mijn leven. Mijn school gaat door, mijn werk gaat door: alle dingen die mij stress geven en die ik moet doen, die gaan door. Maar al mijn uitlaatkleppen, zoals sporten, uitgaan, met vrienden chillen, dat gaat nu niet door."

Sommigen zien daadwerkelijk geen uitweg meer, zoals de 14-jarige Pepijn uit Amsterdam die het niet meer zag zitten en in januari overleed. "De lockdownmaatregelen verteerde hij slecht", schreven zijn ouders later, "hij miste contact en structuur. Hij zocht iets dat spannend was, maar waarvan zijn overmoedige puberbrein de consequenties niet kon overzien."

Duwtje

Om jongeren een positief duwtje in de rug te geven, zijn maatschappelijk werkers vorige maand in Alkmaar en de vier BUCH-gemeenten (Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo) gestart met het project SocialBoost. Den Helder sluit er deze maand bij aan. Hierbij krijgen 50 jongeren opdrachten en masterclasses die ze met een ander of in groepjes kunnen doen.

In de acht weken dat het project duurt, komen thema's aan bod als duurzaamheid, sport en bewegen en andere culturen. De jongeren, tussen 14 en 27 jaar, gaan hiervoor bijvoorbeeld gezamenlijk koken of de buurt opknappen. Daarnaast zijn er vier masterclasses en is er elke dag een 'energyboost' door een appje van de coach met een leuke opdracht. Het moet ze wat meer uitdaging bieden in het leven en tegelijkertijd kunnen ze een geldprijs winnen.

De Helderse wethouder Pieter Kos is enthousiast over het project: "We hebben met jongeren enorm veel kracht in huis. Soms is het nodig ze een zetje te geven zodat ze erachter komen wat ze leuk vinden en waar ze goed in zijn. Ik ben blij dat we dit mogelijk kunnen maken."

GGZ Noord-Holland Noord is gevraagd om lokale cijfers van de huidige situatie bij de Jeugd-GGZ, maar gaf aan hier niet aan mee te willen werken. Het zou een vertekend beeld geven, vond ze, aangezien ze niet de enige aanbieder is van psychische hulpverlening bij jongeren.

Als de daling van het aantal coronabesmettingen verder doorzet, wil het demissionaire kabinet verder met het versoepelen van de maatregelen. Dat is volgens diverse media door de betrokken bewindslieden vandaag afgesproken in het Catshuis.

Vanaf 18 mei zou er dan weer binnen kunnen worden gesport en zijn bezoekers weer welkom in dieren- en speeltuinen. Ook zouden de openingstijden voor terrassen dan kunnen worden verruimd, zodat die al 's ochtends open kunnen tot 20.00 uur 's avonds.

Het kabinet houdt dinsdag opnieuw een persconferentie waarin de eventuele versoepelingen in worden aangekondigd. Aanvankelijk was het de bedoeling om de tweede stap in het heropeningsplan al op 11 mei te nemen, maar daarvoor waren de besmettingen nog niet genoeg afgenomen.

De eerste stap in het heropeningsplan werd op 28 april genomen. Toen werd de avondklok beëindigd en zijn er thuis weer twee bezoekers welkom. Er is nog geen besluit over het doorgaan van vakanties naar het buitenland.

Bij de ingang van Mud Masters in Vijfhuizen oogt iedereen een beetje onwennig, maar zodra de deelnemers de muziek horen en de duizenden anderen onder ogen komen gaat iedereen los. Tijdens de modderloop kan iedereen de coronaregels links laten liggen en dat bevalt de meeste mensen wel. 

"Wel een beetje raar ofzo, maar ik vind het ook wel weer leuk", vertelt een man die net over de finish komt. Een ander vertelt dat het eigenlijk weer weer als vanouds voelt: "Het was een tijdje terug dat we een feestje konden vieren zoals hier. Daarom is dit wel echt lachen."

Om het feest mogelijk te maken is iedereen kort van tevoren getest op het coronavirus en alleen met een negatief testresultaat kom je door de check-in. "Op die manier is dit stukje bos een unieke locatie waar je de coronaregels even kunt vergeten", vertelt André Skwortsow van Mud Masters. 

Brandbrief

De timing van het evenement kreeg wel enige kritiek te verwerken. Zo stuurden natuurorganisatie IVN en de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland een brandbrief aan de gemeente. In hun ogen zou er een groot risico zijn op het verstoren van broedvogels. "Dat staat niet in verhouding tot het maatschappelijke nut van dit evenement", schreven zij. 

Ook een groot deel van de Haarlemmermeerse gemeenteraad maakte zich zorgen en nam de motie 'Mud Masters Ja, Fieldlab Nee' aan met een meerderheid. In deze motie wijzen GroenLinks, de PvdA en Gezond Haarlemmermeer op het bestemmingsplan. Wethouder Marja Ruigrok en de rest van het College legde de motie naast zich neer. Ze vertelde dat 'op geen enkele grond de vergunning kon worden afgewezen'. 

'Voldoende maatregelen'

Skwortsow laat weten dat er voldoende maatregelen zijn genomen om de broedvogels in het gebied zo goed mogelijk te beschermen. Zo is de route meerdere keren gewijzigd en worden decibelmeters gebruikt om in de gaten te houden dat de muziek niet te hard gaat. Ook de Omgevingsdienst is aanwezig en checkt of alle maatregelen rondom de vogels worden nageleefd. 

Als de coronacijfers blijven dalen wil het demissionaire kabinet Nederland verder ontgrendelen. Er is zondag in het Catshuis nog geen besluit genomen. Ingewijden melden dat er eerst meer moet worden uitgezocht en dat nog moet worden afgewacht of de daling doorzet.

Britse familieleden en vrienden mogen elkaar binnenkort weer knuffelen, als het aan de Britse regering ligt. Het is een van de versoepelingen van de coronamaatregelen die premier Boris Johnson maandag zal aankondigen, aldus een minister zondag.

Het aantal coronapatiënten op de intensive cares in de Nederlandse ziekenhuizen is opnieuw licht afgenomen. Zondag liggen 767 coronapatiënten op de ic’s, 11 minder dan de 778 de dag ervoor, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Zaterdag bedroeg de afname ten opzichte van vrijdag 19.

Het RIVM noteerde over het afgelopen etmaal 147 nieuwe coronabesmettingen in Drenthe en 100 in Groningen.

De buren van de Nieuwe Leliestraat gaan terug naar de 17e eeuw. Hun buurman en portretfotograaf Sander Veeneman vroeg hen onlangs of ze voor het fotografische meesterwerk De Nachtwacht wilden poseren. Vanwege corona konden ze helaas niet allemaal in een keer worden gefotografeerd, maar moesten de buren een voor een voor de camera verschijnen. De losse foto's zullen uiteindelijk in een foto worden nabewerkt. 

De fotografische reproductie van de Nachtwacht vond plaats in de Westerkerk, vlakbij het graf van Rembrandt. De figuranten zijn de buren van de portretfotograaf zelf. Aan de shoot ging een maandenlange voorbereiding vooraf. Alle kostuums moesten worden geregeld en alle props zijn zelf gekocht of nagemaakt zoals de kostuums, de helmen en de hoeden. ''Het pakje wat Fietje ook aan heeft is wonderschoon met alles, dat is ongelofelijk ingewikkeld om daaraan te komen''.

Koningin van de Nieuwe Leliestraat

Fietje, ook wel bekend als de Koningin van de Nieuwe Leliestraat, is de  97-jarige Jordanese die een prominente rol kreeg. Zij is het meisje met de kip in het midden van het schilderij. Fietje mocht in een wonderschone geelgouden jurk met een witte kip op het doek schitteren. De Jordanese vindt het in haar eigen woorden geweldig. Dit was overigens niet de eerste keer dat ze met Sander ging samenwerken: 'Met Sander is het zo makkelijk, alsof je broer en zussie bent.''

Op 11 juni zal het meesterwerk in de Nieuwe Leliestraat door de buren worden onthuld. Het project is  onderdeel van The Milkmaid Project. Wie goed naar het portret kijkt, zal misschien ook de moderne Rembrandt zelf zien. 

Toeristen, van hen kan je er eigenlijk nooit genoeg hebben. Het was lang het motto van
zowat elke Europese stad. In steden als Barcelona en Amsterdam sloeg de slinger de
voorbije jaren echter door, in die mate dat het bestuur zich het hoofd breekt over hoe je
van brallende en brakende bezoekers afraakt. “Een tip voor mijn collega-burgemeester in
Brussel? Laat je niet overstromen zoals wij dat hebben gedaan.”

“Buurtbewoners sliepen niet meer en moesten zich echt met ellebogenwerk naar de supermarkt
wringen. Geen wonder dat ik de voorbije jaren mensen van alle leeftijden heb zien vertrekken uit de
Wallen. Ze voelden zich er niet meer thuis door het massatoerisme. Met de coronacrisis ontmoet ik
nu plots weer buren op straat, we zijn geen onderdeel meer van de massa.”

Met Yet ten Hoorn wandelen we door de onwezenlijk rustige straten van de Wallen, in hartje
Amsterdam. Ze woont er al sinds 1993 en zag de wijk, die vooral bekend staan als prostitutiebuurt,
gaandeweg veranderen. “Rond 2010 was er nog een soort balans tussen wonen, werken en
bezoekers. Maar als gevolg van de Amsterdamse city marketing is er steeds meer seks-, drugs- en
lawaaivolk gekomen."

De Wallen zijn niet de enige wijk in de Nederlandse hoofdstad die kreunt onder het massatoerisme.
Eigenlijk doet de hele historische binnenstad dat, in die mate dat al eens van de disneyficatie van
Amsterdam wordt gesproken. Ook centrumbewoner Jasper van Dijk zag de voorbije jaren met lede
ogen aan hoe steeds meer buurtwinkels veranderen in zaken die op toeristen mikken. “Het
boekenwinkeltje werd bijvoorbeeld een ijsjeswinkel, er moest iets gebeuren.” Dat ‘iets’ werd een
petitie, die in korte tijd dertigduizend handtekeningen verzamelde. Maar daarover later meer.

Amsterdam telde voor corona ruim twintig miljoen toeristische overnachtingen, en die trend stijgt
nog altijd. Tegen 2030, bleek uit studies, zouden dat er tot dertig miljoen kunnen worden. De cijfers
staan in schril contrast met het bevolkingsrijkere Brussel, dat in 2019 maar half zoveel
overnachtingen telde, dan nog in een recordjaar waarin de Ronde van Frankrijk er vertrok. Zowat de
helft van die 9,5 miljoen overnachtingen zijn bovendien zakentoeristen, een aandeel dat in
Amsterdam maar een derde bedraagt. Toeval is dat niet. Brussel is behalve hoofdstad van de
Europese Unie ook nog eens Europa’s belangrijkste congresstad.

In normale tijden is dat zakentoerisme een troef waar Brussel maar wat trots op is. Maar vandaag is
het nog maar de vraag of die sector zich na de pandemie wel echt zal herstellen. “Voor het
vrijetijdstoerisme zal er misschien een paar jaar een hapering zijn, waarbij we lokaler, voorzichtiger
en landelijker zullen reizen,” denkt professor en expert in overtoerisme Jan van der Borg, die in
Venetië woont en zowel daar als aan de KU Leuven doceert. “Daarna zie ik de gewone groei
hernemen. Maar bij het zakentoerisme zou Covid weleens veel langer kunnen doorwerken. De
efficiëntie en kostenbesparing door televergaderingen zijn nu eenmaal enorm.”

Wie door Brussel loopt, heeft zelden het gevoel dat het vrijetijdstoerisme de stad domineert.
Akkoord, in de straten rond de Grote Markt, het îlot sacré dat al eens smalend îlot sucré wordt
genoemd, springt de overdosis aan wafelkramen, chocoladewinkels en souvenirshops al eens in het
oog. En natuurlijk zijn er wel wat toeristen rond hotspots als het Atomium of de musea rond het
Koningsplein. Maar Brusselaars die klagen over te veel bezoekers, die vind je niet zo snel. Met één uitzondering misschien: de jaarlijkse kerstmarkt Winterpret – steevast in het centrum – lokte bij de
laatste editie nu al drie miljoen mensen, met groeiend gemor onder bewoners tot gevolg.

Airbnb

Hoe is het zover kunnen komen in Amsterdam, dat in 2005 nog maar acht miljoen hotelovernachtingen telde? “Na de financiële crisis van 2008 ging de stad door een diep economisch dal, dus werd er vol ingezet op toerisme,” legt sociaal geografe Floor Milikowski uit. “Het massatoerisme werd daardoor steeds erger en de gemeente worstelde met de vraag of er of überhaupt iets aan gedaan moest worden.”

Wat ook meespeelde: het grote aanbod aan lowcostvluchten – Schiphol is een wereldspeler en ontvangt drie keer zoveel passagiers als Zaventem – en het Amsterdamse imago van tolerante feeststad met onder meer zijn coffeeshops. Het massatoerisme in de grachtenstad liep zodanig de spuigaten uit, dat het gemeentebestuur het geweer nu toch van schouder wil veranderen. Want dat het vrijetijdstoerisme na de coronacrisis spontaan zal krimpen, dat gelooft eigenlijk niemand.

Sinds 2016 is er al een soort hotelstop in Amsterdam. En vandaag ligt vooral Airbnb onder vuur. Maandelijks verschenen voor corona dan ook ruim 20.000 Amsterdamse advertenties op het platform, een veelvoud van vijf jaar daarvoor. De kritiek luidt niet alleen dat het platform nog meer toeristen aanzuigt, het grote aanbod zet ook druk op het woningaanbod én de prijzen, terwijl de hotelsector van oneerlijke concurrentie spreekt.

In de hele stad moeten aanbieders op Airbnb en andere huurplatformen sinds afgelopen zomer een vergunning hebben voor ze kunnen verhuren. Die krijgen ze alleen als het huis permanent bewoond is en de woning maximaal dertig nachten per jaar wordt verhuurd aan maximaal vier personen. In drie zwaar geteisterde wijken ging het bestuur zelfs nog verder en verbood het eenvoudigweg woningverhuur aan toeristen. De rechter floot de gemeente terug, maar die laatste gelooft nog altijd dat het verbod er komt.

Dat Airbnb een plaag kan zijn, daar kan ook Brussel van meespreken. Een blik op de gespecialiseerde
website AirDNA, leert dat er vandaag – midden in het coronadal – nog steeds 4.300 advertenties zijn
in het gewest, niet zo gek veel minder dan de 5.200 in Amsterdam. Het gevolg: ook in de Belgische
hoofdstad staan woningprijzen onder druk. En dan hadden we het nog niet over de overlast. Je buren
een voor een vervangen zien worden door wekelijks wisselende feestgezelschappen, je zou voor
minder verhuizen.

Brussel reageerde met een eigen regelgeving met registratieplicht, een maximumduur van drie
maanden huur én een domicilieverplichting voor de eigenaar. Alleen sputtert het verhuurplatform
tegen. Airbnb geeft bijvoorbeeld geen duidelijke info over wie precies verhuurt in Brussel, waardoor
tal van verhuurders aan de regelgeving kunnen ontsnappen. “Het echte probleem zit bij de illegale
huur,” bevestigt Brussels schepen voor Stedenbouw Ans Persoons (Change.brussels/Vooruit).

“Wij proberen die woningen nu toch op te sporen en er leegstandtaks op te heffen.” Amsterdam zit met
een gelijkaardig probleem: ruim 20.000 advertenties op Airbnb, maar slechts een kleine 1.300 vergunningsaanvragen, al kan dat aantal nog oplopen. Samen met zes andere grote Europese steden stapten de twee steden daarom naar de Europese Commissie, om strengere regels te eisen. Amsterdam neemt daarbij het voortouw.

Prostitutie verplaatsen

Het Amsterdamse stadsbestuur heeft nog meer pijlen op zijn boog. Zo werkt het aan een plan om een van de belangrijkste toeristische trekpleisters, de raamprostitutie op De Wallen, te verhuizen naar een locatie buiten het centrum. Dat moet de druk op de wijkbewoners én op de sekswerkers wegnemen. “Vroeger was  die prostitutie er eerder voor lokaal gebruik, terwijl je nu grote groepen voor de ramen ziet hangen, die foto’s maken en de dames vernederen,” legt burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) uit. “We willen ze verplaatsen naar een plek waar we ze beter kunnen beschermen.”

n ook de coffeeshops, die andere magneet voor “mensen die moreel op vakantie gaan”, zoals de
burgemeester het formuleert, gaan wellicht aan de ketting. Halsema wil graag dat die tijdelijk alleen
voor Nederlanders toegankelijk worden. “We praten daar nog over in de gemeenteraad. Het liefst
van al zou ik cannabis helemaal legaal maken, met New York als voorbeeld. Maar de laatste tien tot
twintig jaar is die markt zo groot en onbeheersbaar geworden, dat het moeilijk is om nu stappen
richting legalisering te doen. Daarvoor moeten we de markt eerst verkleinen.”

Behalve beperkende maatregelen, wil de stad ook positieve signalen uitsturen, die vooral de meerwaardetoerist moeten overtuigen om naar Amsterdam te komen. “We willen attenderen op de schoonheid en cultuur, op de vrijheid, zoals die er in de gay community is,” zegt Halsema.

“Liefst zoeken die toeristen ook eens een bestemming op die buiten het centrum of zelfs buiten de stad ligt.” Het is de reden waarom Zandvoort, op een half uur trein van Amsterdam, in brochures omgedoopt werd tot Amsterdam Beach. Het kasteel van Muiderslot ten oosten van de stad wordt dan weer Amsterdam Castle, terwijl de plassen op een half uur naar het zuiden de stempel Lakes of Amsterdam krijgen.

Een plan hebben tegen overtoerisme is mooi. Maar het is nog maar de vraag of de miljoenen feestvarkens zich wel laten ontmoedigen door bovenstaande maatregelen. “Het is een erg langzaam proces, waarbij je ook de toeristische aanbieders moet meekrijgen om op andere toeristen te focussen,” waarschuwt professor Van der Borg. “Pas dan merken overlasttoeristen dat er voor hen steeds minder te beleven valt. Maar het is wel nodig, als je niet wil eindigen als Venetië, dat sociaal-economisch morsdood is. Daar wonen nog 50.000 mensen, waar het er ooit 130.000 waren.”

Ook de burgemeester beseft dat de geest niet per se weer in de fles zal kruipen omdat het bestuur dat wil. “Onze mogelijkheden om te sturen zullen altijd beperkt blijven.” Als we haar om een tip voor haar Brusselse collega vragen, moet Halsema dan ook niet lang nadenken. “Wees secuur, zorg dat je een visie en een strategie hebt, want Amsterdam heeft zich met name na de financiële crisis wel wat laten overstromen, waardoor we het soort bezoekers te weinig gestuurd hebben.”

Brood uit de hemel

Die Brusselse collega maakt zich niet meteen zorgen over foute gasten. Als we burgemeester Philippe Close (PS) spreken op een verlaten Grote Markt, heeft hij vooral oog voor het groeipotentieel. “Toerisme, dat is in de eerste plaats werkgelegenheid. Vandaag werken 35.000 mensen in de toeristische sector in Brussel-Stad (65.000 in heel het gewest, red.), en dat mogen er meer worden. Vijftien miljoen overnachtingen, de helft meer dan vandaag? Waarom niet, Brussel is een grote stad.”

Als de burgemeester vooral hoopt op meer bezoekers heeft dat veel te maken met de structuur van de Brusselse arbeidsmarkt. Die telt erg veel jobs voor hooggeschoolden, waar een aanzienlijk deel van de Brusselse bevolking niet voor in aanmerking komt. Jobs in de toerismesector zijn dan als brood uit de hemel. Beperkende maatregelen staan bijgevolg niet meteen op het verlanglijstje van de Brusselse bestuurder, die eerder het imago van een feestburgemeester heeft.

Wat er wel opstaat, zijn nog meer bewoners voor het  centrum. Dat zag zijn bevolkingsaantal de voorbije twee decennia al fors stijgen, onder meer dankzij nieuwe woonprojecten en de omvorming van kantoren tot appartementen. “Meer bewoners betekent meteen ook dat er bakkers en slagers kunnen blijven en dat de handel minder een monocultuur wordt voor toeristen. Die laatste willen trouwens ook een centrum met echte bewoners.”

Die echte bewoners mogen dan de weg naar het centrum vinden, het enthousiasme van de burgemeester delen ze vaak niet. Met name de kerstmarkt Winterpret, de ‘grootste van Europa’, is daarbij een doorn in het oog. Drie miljoen bezoekers – onder wie ook veel locals – pal in het hart van de stad, het is niet niets. Het gevolg: lawaaioverlast, wildplassers en een verkeersinfarct rondom de markt. En dat vijf weken lang.

En er zou we eens een tweede toeristeninfarct kunnen aankomen als de biertempel in het Beursgebouw wordt afgewerkt. Die mikt op termijn op 800.000 bezoekers per jaar en ligt in de zone rond de Grote Markt, de enige waar toeristen vandaag al erg aanwezig zijn. Tel daarbij de onlangs afgewerkte voetgangerszone en haar verhamburgerende horeca-aanbod en er zijn best wel ingrediënten voor een explosieve toerismecocktail. “De perverse effecten van kamerverhuur en feesttoerisme zie je nu al in het centrum, vindt Jo Struyven, centrumbewoner en fervente tegenstander van overlastbezoekers. “Het coronavirus toont bovendien hoe kwetsbaar je bent als je helemaal op massatoerisme inzet.”

Koop eens een hotel op

De Korte Leidsedwarsstraat in Amsterdam, vlak bij het bekende Leidseplein, een van de uitgaansbakens van de stad. Het is een van die straatjes waar inwisselbare horeca domineert, hamburgerrestaurants en pizzeria’s voorop. We ontmoeten er econoom Jasper van Dijk, die daarnet al vertelde over de teloorgang van zijn boekenwinkel. Van Dijk is niet tegen de maatregelen van de stad, maar vreest dat ze niet zullen volstaan.

“Er is nooit vooruitgekeken naar hoeveel toeristen de stad aankan. In onze petitie vragen we om een aantal toeristen af te spreken en het beleid daar vervolgens op af te stemmen. Een ander soort toerist aantrekken is mooi, maar het gaat ook over de kwantiteit. Wat ons betreft, moeten het er een pak minder worden dan vandaag.”

Van Dijk heeft ook een idee over welk beleid dat dan moet zijn. “De toerismebelasting kan bijvoorbeeld ontzettend omhoog. En met het geld dat toeristen binnenbrengen, kan je hotels opkopen en een andere bestemming geven. Dat zijn ingrijpende maatregelen, maar als we ze niet nemen, zullen mensen steeds meer vervreemden van hun stad.”

Het idee om toeristen meer te spreiden lijkt Van Dijk eerder morrelen in de marge, een inschatting waar hij niet alleen mee staat. “Mensen die hier maar een paar dagen zijn, willen toch in het centrum zijn, het Anne Frankhuis en De Wallen zien.”

Het is ook de vrees van Louis, een hobbyschilder die we ontmoeten in de Jordaan. Ooit was dat een arme buurt, vandaag is die erg in trek bij bezoekers, toch voor corona. Nu de massa’s even in eigen land blijven, kan Louis zijn geluk niet op. “Het was echt een gekkenhuis,” vertelt de man, die net een grachtentafereeltje schildert. “Vlak voor de coronacrisis dacht ik: er moet toch een keer wat gebeuren, zodat de mensen eens thuis blijven en in hun eigen omgeving hun heil zoeken. En toen kwam Covid.

Of het na de pandemie anders wordt? Ach, er is zo’n grote geestelijke leegte in de samenleving. De feesters met de kratten bier op de grachten, die komen echt wel terug.”

Toeristen, van hen kan je er eigenlijk nooit genoeg hebben. Het was lang het motto van
zowat elke Europese stad. In steden als Barcelona en Amsterdam sloeg de slinger de
voorbije jaren echter door, in die mate dat het bestuur zich het hoofd breekt over hoe je
van brallende en brakende bezoekers afraakt. “Een tip voor mijn collega-burgemeester in
Brussel? Laat je niet overstromen zoals wij dat hebben gedaan.”

“Buurtbewoners sliepen niet meer en moesten zich echt met ellebogenwerk naar de supermarkt
wringen. Geen wonder dat ik de voorbije jaren mensen van alle leeftijden heb zien vertrekken uit de
Wallen. Ze voelden zich er niet meer thuis door het massatoerisme. Met de coronacrisis ontmoet ik
nu plots weer buren op straat, we zijn geen onderdeel meer van de massa.”

Met Yet ten Hoorn wandelen we door de onwezenlijk rustige straten van de Wallen, in hartje
Amsterdam. Ze woont er al sinds 1993 en zag de wijk, die vooral bekend staan als prostitutiebuurt,
gaandeweg veranderen. “Rond 2010 was er nog een soort balans tussen wonen, werken en
bezoekers. Maar als gevolg van de Amsterdamse city marketing is er steeds meer seks-, drugs- en
lawaaivolk gekomen."

De Wallen zijn niet de enige wijk in de Nederlandse hoofdstad die kreunt onder het massatoerisme.
Eigenlijk doet de hele historische binnenstad dat, in die mate dat al eens van de disneyficatie van
Amsterdam wordt gesproken. Ook centrumbewoner Jasper van Dijk zag de voorbije jaren met lede
ogen aan hoe steeds meer buurtwinkels veranderen in zaken die op toeristen mikken. “Het
boekenwinkeltje werd bijvoorbeeld een ijsjeswinkel, er moest iets gebeuren.” Dat ‘iets’ werd een
petitie, die in korte tijd dertigduizend handtekeningen verzamelde. Maar daarover later meer.

Amsterdam telde voor corona ruim twintig miljoen toeristische overnachtingen, en die trend stijgt
nog altijd. Tegen 2030, bleek uit studies, zouden dat er tot dertig miljoen kunnen worden. De cijfers
staan in schril contrast met het bevolkingsrijkere Brussel, dat in 2019 maar half zoveel
overnachtingen telde, dan nog in een recordjaar waarin de Ronde van Frankrijk er vertrok. Zowat de
helft van die 9,5 miljoen overnachtingen zijn bovendien zakentoeristen, een aandeel dat in
Amsterdam maar een derde bedraagt. Toeval is dat niet. Brussel is behalve hoofdstad van de
Europese Unie ook nog eens Europa’s belangrijkste congresstad.

In normale tijden is dat zakentoerisme een troef waar Brussel maar wat trots op is. Maar vandaag is
het nog maar de vraag of die sector zich na de pandemie wel echt zal herstellen. “Voor het
vrijetijdstoerisme zal er misschien een paar jaar een hapering zijn, waarbij we lokaler, voorzichtiger
en landelijker zullen reizen,” denkt professor en expert in overtoerisme Jan van der Borg, die in
Venetië woont en zowel daar als aan de KU Leuven doceert. “Daarna zie ik de gewone groei
hernemen. Maar bij het zakentoerisme zou Covid weleens veel langer kunnen doorwerken. De
efficiëntie en kostenbesparing door televergaderingen zijn nu eenmaal enorm.”

Wie door Brussel loopt, heeft zelden het gevoel dat het vrijetijdstoerisme de stad domineert.
Akkoord, in de straten rond de Grote Markt, het îlot sacré dat al eens smalend îlot sucré wordt
genoemd, springt de overdosis aan wafelkramen, chocoladewinkels en souvenirshops al eens in het
oog. En natuurlijk zijn er wel wat toeristen rond hotspots als het Atomium of de musea rond het
Koningsplein. Maar Brusselaars die klagen over te veel bezoekers, die vind je niet zo snel. Met één uitzondering misschien: de jaarlijkse kerstmarkt Winterpret – steevast in het centrum – lokte bij de
laatste editie nu al drie miljoen mensen, met groeiend gemor onder bewoners tot gevolg.

Airbnb

Hoe is het zover kunnen komen in Amsterdam, dat in 2005 nog maar acht miljoen hotelovernachtingen telde? “Na de financiële crisis van 2008 ging de stad door een diep economisch dal, dus werd er vol ingezet op toerisme,” legt sociaal geografe Floor Milikowski uit. “Het massatoerisme werd daardoor steeds erger en de gemeente worstelde met de vraag of er of überhaupt iets aan gedaan moest worden.”

Wat ook meespeelde: het grote aanbod aan lowcostvluchten – Schiphol is een wereldspeler en ontvangt drie keer zoveel passagiers als Zaventem – en het Amsterdamse imago van tolerante feeststad met onder meer zijn coffeeshops. Het massatoerisme in de grachtenstad liep zodanig de spuigaten uit, dat het gemeentebestuur het geweer nu toch van schouder wil veranderen. Want dat het vrijetijdstoerisme na de coronacrisis spontaan zal krimpen, dat gelooft eigenlijk niemand.

Sinds 2016 is er al een soort hotelstop in Amsterdam. En vandaag ligt vooral Airbnb onder vuur. Maandelijks verschenen voor corona dan ook ruim 20.000 Amsterdamse advertenties op het platform, een veelvoud van vijf jaar daarvoor. De kritiek luidt niet alleen dat het platform nog meer toeristen aanzuigt, het grote aanbod zet ook druk op het woningaanbod én de prijzen, terwijl de hotelsector van oneerlijke concurrentie spreekt.

In de hele stad moeten aanbieders op Airbnb en andere huurplatformen sinds afgelopen zomer een vergunning hebben voor ze kunnen verhuren. Die krijgen ze alleen als het huis permanent bewoond is en de woning maximaal dertig nachten per jaar wordt verhuurd aan maximaal vier personen. In drie zwaar geteisterde wijken ging het bestuur zelfs nog verder en verbood het eenvoudigweg woningverhuur aan toeristen. De rechter floot de gemeente terug, maar die laatste gelooft nog altijd dat het verbod er komt.

Dat Airbnb een plaag kan zijn, daar kan ook Brussel van meespreken. Een blik op de gespecialiseerde
website AirDNA, leert dat er vandaag – midden in het coronadal – nog steeds 4.300 advertenties zijn
in het gewest, niet zo gek veel minder dan de 5.200 in Amsterdam. Het gevolg: ook in de Belgische
hoofdstad staan woningprijzen onder druk. En dan hadden we het nog niet over de overlast. Je buren
een voor een vervangen zien worden door wekelijks wisselende feestgezelschappen, je zou voor
minder verhuizen.

Brussel reageerde met een eigen regelgeving met registratieplicht, een maximumduur van drie
maanden huur én een domicilieverplichting voor de eigenaar. Alleen sputtert het verhuurplatform
tegen. Airbnb geeft bijvoorbeeld geen duidelijke info over wie precies verhuurt in Brussel, waardoor
tal van verhuurders aan de regelgeving kunnen ontsnappen. “Het echte probleem zit bij de illegale
huur,” bevestigt Brussels schepen voor Stedenbouw Ans Persoons (Change.brussels/Vooruit).

“Wij proberen die woningen nu toch op te sporen en er leegstandtaks op te heffen.” Amsterdam zit met
een gelijkaardig probleem: ruim 20.000 advertenties op Airbnb, maar slechts een kleine 1.300 vergunningsaanvragen, al kan dat aantal nog oplopen. Samen met zes andere grote Europese steden stapten de twee steden daarom naar de Europese Commissie, om strengere regels te eisen. Amsterdam neemt daarbij het voortouw.

Prostitutie verplaatsen

Het Amsterdamse stadsbestuur heeft nog meer pijlen op zijn boog. Zo werkt het aan een plan om een van de belangrijkste toeristische trekpleisters, de raamprostitutie op De Wallen, te verhuizen naar een locatie buiten het centrum. Dat moet de druk op de wijkbewoners én op de sekswerkers wegnemen. “Vroeger was  die prostitutie er eerder voor lokaal gebruik, terwijl je nu grote groepen voor de ramen ziet hangen, die foto’s maken en de dames vernederen,” legt burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) uit. “We willen ze verplaatsen naar een plek waar we ze beter kunnen beschermen.”

n ook de coffeeshops, die andere magneet voor “mensen die moreel op vakantie gaan”, zoals de
burgemeester het formuleert, gaan wellicht aan de ketting. Halsema wil graag dat die tijdelijk alleen
voor Nederlanders toegankelijk worden. “We praten daar nog over in de gemeenteraad. Het liefst
van al zou ik cannabis helemaal legaal maken, met New York als voorbeeld. Maar de laatste tien tot
twintig jaar is die markt zo groot en onbeheersbaar geworden, dat het moeilijk is om nu stappen
richting legalisering te doen. Daarvoor moeten we de markt eerst verkleinen.”

Behalve beperkende maatregelen, wil de stad ook positieve signalen uitsturen, die vooral de meerwaardetoerist moeten overtuigen om naar Amsterdam te komen. “We willen attenderen op de schoonheid en cultuur, op de vrijheid, zoals die er in de gay community is,” zegt Halsema.

“Liefst zoeken die toeristen ook eens een bestemming op die buiten het centrum of zelfs buiten de stad ligt.” Het is de reden waarom Zandvoort, op een half uur trein van Amsterdam, in brochures omgedoopt werd tot Amsterdam Beach. Het kasteel van Muiderslot ten oosten van de stad wordt dan weer Amsterdam Castle, terwijl de plassen op een half uur naar het zuiden de stempel Lakes of Amsterdam krijgen.

Een plan hebben tegen overtoerisme is mooi. Maar het is nog maar de vraag of de miljoenen feestvarkens zich wel laten ontmoedigen door bovenstaande maatregelen. “Het is een erg langzaam proces, waarbij je ook de toeristische aanbieders moet meekrijgen om op andere toeristen te focussen,” waarschuwt professor Van der Borg. “Pas dan merken overlasttoeristen dat er voor hen steeds minder te beleven valt. Maar het is wel nodig, als je niet wil eindigen als Venetië, dat sociaal-economisch morsdood is. Daar wonen nog 50.000 mensen, waar het er ooit 130.000 waren.”

Ook de burgemeester beseft dat de geest niet per se weer in de fles zal kruipen omdat het bestuur dat wil. “Onze mogelijkheden om te sturen zullen altijd beperkt blijven.” Als we haar om een tip voor haar Brusselse collega vragen, moet Halsema dan ook niet lang nadenken. “Wees secuur, zorg dat je een visie en een strategie hebt, want Amsterdam heeft zich met name na de financiële crisis wel wat laten overstromen, waardoor we het soort bezoekers te weinig gestuurd hebben.”

Brood uit de hemel

Die Brusselse collega maakt zich niet meteen zorgen over foute gasten. Als we burgemeester Philippe Close (PS) spreken op een verlaten Grote Markt, heeft hij vooral oog voor het groeipotentieel. “Toerisme, dat is in de eerste plaats werkgelegenheid. Vandaag werken 35.000 mensen in de toeristische sector in Brussel-Stad (65.000 in heel het gewest, red.), en dat mogen er meer worden. Vijftien miljoen overnachtingen, de helft meer dan vandaag? Waarom niet, Brussel is een grote stad.”

Als de burgemeester vooral hoopt op meer bezoekers heeft dat veel te maken met de structuur van de Brusselse arbeidsmarkt. Die telt erg veel jobs voor hooggeschoolden, waar een aanzienlijk deel van de Brusselse bevolking niet voor in aanmerking komt. Jobs in de toerismesector zijn dan als brood uit de hemel. Beperkende maatregelen staan bijgevolg niet meteen op het verlanglijstje van de Brusselse bestuurder, die eerder het imago van een feestburgemeester heeft.

Wat er wel opstaat, zijn nog meer bewoners voor het  centrum. Dat zag zijn bevolkingsaantal de voorbije twee decennia al fors stijgen, onder meer dankzij nieuwe woonprojecten en de omvorming van kantoren tot appartementen. “Meer bewoners betekent meteen ook dat er bakkers en slagers kunnen blijven en dat de handel minder een monocultuur wordt voor toeristen. Die laatste willen trouwens ook een centrum met echte bewoners.”

Die echte bewoners mogen dan de weg naar het centrum vinden, het enthousiasme van de burgemeester delen ze vaak niet. Met name de kerstmarkt Winterpret, de ‘grootste van Europa’, is daarbij een doorn in het oog. Drie miljoen bezoekers – onder wie ook veel locals – pal in het hart van de stad, het is niet niets. Het gevolg: lawaaioverlast, wildplassers en een verkeersinfarct rondom de markt. En dat vijf weken lang.

En er zou we eens een tweede toeristeninfarct kunnen aankomen als de biertempel in het Beursgebouw wordt afgewerkt. Die mikt op termijn op 800.000 bezoekers per jaar en ligt in de zone rond de Grote Markt, de enige waar toeristen vandaag al erg aanwezig zijn. Tel daarbij de onlangs afgewerkte voetgangerszone en haar verhamburgerende horeca-aanbod en er zijn best wel ingrediënten voor een explosieve toerismecocktail. “De perverse effecten van kamerverhuur en feesttoerisme zie je nu al in het centrum, vindt Jo Struyven, centrumbewoner en fervente tegenstander van overlastbezoekers. “Het coronavirus toont bovendien hoe kwetsbaar je bent als je helemaal op massatoerisme inzet.”

Koop eens een hotel op

De Korte Leidsedwarsstraat in Amsterdam, vlak bij het bekende Leidseplein, een van de uitgaansbakens van de stad. Het is een van die straatjes waar inwisselbare horeca domineert, hamburgerrestaurants en pizzeria’s voorop. We ontmoeten er econoom Jasper van Dijk, die daarnet al vertelde over de teloorgang van zijn boekenwinkel. Van Dijk is niet tegen de maatregelen van de stad, maar vreest dat ze niet zullen volstaan.

“Er is nooit vooruitgekeken naar hoeveel toeristen de stad aankan. In onze petitie vragen we om een aantal toeristen af te spreken en het beleid daar vervolgens op af te stemmen. Een ander soort toerist aantrekken is mooi, maar het gaat ook over de kwantiteit. Wat ons betreft, moeten het er een pak minder worden dan vandaag.”

Van Dijk heeft ook een idee over welk beleid dat dan moet zijn. “De toerismebelasting kan bijvoorbeeld ontzettend omhoog. En met het geld dat toeristen binnenbrengen, kan je hotels opkopen en een andere bestemming geven. Dat zijn ingrijpende maatregelen, maar als we ze niet nemen, zullen mensen steeds meer vervreemden van hun stad.”

Het idee om toeristen meer te spreiden lijkt Van Dijk eerder morrelen in de marge, een inschatting waar hij niet alleen mee staat. “Mensen die hier maar een paar dagen zijn, willen toch in het centrum zijn, het Anne Frankhuis en De Wallen zien.”

Het is ook de vrees van Louis, een hobbyschilder die we ontmoeten in de Jordaan. Ooit was dat een arme buurt, vandaag is die erg in trek bij bezoekers, toch voor corona. Nu de massa’s even in eigen land blijven, kan Louis zijn geluk niet op. “Het was echt een gekkenhuis,” vertelt de man, die net een grachtentafereeltje schildert. “Vlak voor de coronacrisis dacht ik: er moet toch een keer wat gebeuren, zodat de mensen eens thuis blijven en in hun eigen omgeving hun heil zoeken. En toen kwam Covid.

Of het na de pandemie anders wordt? Ach, er is zo’n grote geestelijke leegte in de samenleving. De feesters met de kratten bier op de grachten, die komen echt wel terug.”

De politiebonden gaan vanmiddag niet staken tijdens de voetbalwedstrijd tussen Feyenoord en Ajax. Dat betekent dat de Klassieker gewoon door gaat.

Eerder vandaag zei politiechef Fred Westerbeke van Rotterdam dat de Klassieker wordt afgelast, als de politiebonden vanmiddag staken. De gemeente Rotterdam had vanmorgen een kort geding aangespannen om deze politiestaking rond de Klassieker in De Kuip te voorkomen. 

De politiebonden dreigden met een staking, omdat het "werk de politiemensen aan de lippen staat". Volgens de politiebonden wordt het werk van agenten niet op waarde geschat en wordt hun loyaliteit misbruikt "als het de bestuurders en overheid uitkomt".

De aankondiging van de staking kwam nadat er confrontaties waren met hooligans in Rotterdam en coronademonstranten in Barneveld. Agenten werden toen onder meer bekogeld met onder andere vuurwerk en flessen.

Vlak voor het kort geding werd er nog onderhandeld met de politiebonden, maar dat leverde niets op. De wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord start om 14.30 uur in de Kuip.

Politiechef Fred Westerbeke van Rotterdam zegt dat de Klassieker wordt afgelast, als de politiebonden vanmiddag staken. De gemeente Rotterdam heeft vanmorgen een kort geding aangespannen om deze politiestaking rond de Klassieker in De Kuip te voorkomen. De zaak is om 11.15 uur gestart.

De politiebonden dreigen met een staking, omdat het "werk de politiemensen aan de lippen staat". Volgens de politiebonden wordt het werk van agenten niet op waarde geschat en wordt hun loyaliteit misbruikt "als het de bestuurders en overheid uitkomt".

De aankondiging van de staking kwam nadat er confrontaties waren met hooligans in Rotterdam en coronademonstranten in Barneveld. Agenten werden toen onder meer bekogeld met onder andere vuurwerk en flessen.

Eerder werd er nog onderhandeld met de politiebonden, maar zonder resultaat. De vakbonden willen tussen 13.00 en 15.00 uur staken. De wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord start om 14.30 uur in de Kuip.

De politiechef van Rotterdam zegt dat de Klassieker wordt afgelast, als de politiebonden vanmiddag staken. De gemeente Rotterdam heeft vanmorgen een kort geding aangespannen om deze politiestaking rond de Klassieker in De Kuip te voorkomen. De zaak is om 11.15 uur gestart.

De politiebonden dreigen met een staking, omdat het "werk de politiemensen aan de lippen staat". Volgens de politiebonden wordt het werk van agenten niet op waarde geschat en wordt hun loyaliteit misbruikt "als het de bestuurders en overheid uitkomt".

De aankondiging van de staking kwam nadat er confrontaties waren met hooligans in Rotterdam en coronademonstranten in Barneveld. Agenten werden toen onder meer bekogeld met onder andere vuurwerk en flessen.

Eerder werd er nog onderhandeld met de politiebonden, maar zonder resultaat. De vakbonden willen tussen 13.00 en 15.00 uur staken. De wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord start om 14.30 uur in de Kuip.

Moniek Klijnstra heeft tijdens het tweede skeelerweekeinde van dit coronajaar laten zien in topvorm te verkeren. De skater uit Sintjohannesga won twee keer.

De politiechef van Rotterdam zegt dat de Klassieker wordt afgelast, als de politiebonden vanmiddag staken. De gemeente Rotterdam heeft vanmorgen een kort geding aangespannen om deze politiestaking rond de Klassieker in De Kuip te voorkomen. De zaak is om 11.15 uur gestart.

De politiebonden dreigen met een staking, omdat het "werk de politiemensen aan de lippen staat". Volgens de politiebonden wordt het werk van agenten niet op waarde geschat en wordt hun loyaliteit misbruikt "als het de bestuurders en overheid uitkomt".

De aankondiging van de staking kwam nadat er confrontaties waren met hooligans in Rotterdam en coronademonstranten in Barneveld. Agenten werden toen onder meer bekogeld met onder andere vuurwerk en flessen.

Eerder werd er nog onderhandeld met de politiebonden, maar zonder resultaat. De vakbonden willen tussen 13.00 en 15.00 uur staken. De wedstrijd tussen Ajax en Feyenoord start om 14.30 uur in de Kuip.

De politie overweegt om tijdens de Klassieker Feyenoord - Ajax zondag in de Kuip in Rotterdam te staken. De politiebonden raadplegen vandaag hierover hun achterbaan.

De bonden overwegen te gaan staken omdat het "werk de politiemensen aan de lippen staat". Volgens de politiebonden wordt het werk van agenten niet op waarde geschat en wordt hun loyaliteit misbruikt "als het de bestuurders en overheid uitkomt".

Volgens de bonden hebben agenten de laatste maanden veel te verduren. Ze verwijzen daarbij naar twee incidenten vandaag in Barneveld en Rotterdam. In Barneveld raakte een agent gewond bij een demonstratie tegen de coronamaatregelen en in Rotterdam gingen fans van Feyenoord met de politie op de vuist.

De vier politievakbonden peilen bij hun achterban of zij morgen tussen 13.00 uur en 15.00 uur het werk neer willen leggen tijdens de Klassieker. Het is onduidelijk wat de gevolgen zijn als de politie daadwerkelijk het werk neerlegt.

Rond de Klassieker is het al dagenlang onrustig. Gisteravond vond er een explosie plaats bij een 'Ajax-cafe' in de Balboastraat in West. Eerder deze week waren er explosies in Rotterdam op plekken waar Feyenoord-supporters vaak komen. Een 21-jarige Amsterdammer werd hiervoor aangehouden.

Crystalmethlabs en cocaïnewasserijen in Drenthe en Groningen: drugscriminaliteit is allang geen ver-van-je-bed-show meer. Zo werd in het Drentse Nijeveen in augustus een gigantisch cocaïnelab ontdekt, waarin 14 Colombianen aan het werk waren. Misdaadjournalist Mick van Wely legde vrijdagavond in Talk of the Town uit waarom deze criminelen steeds vaker naar Nederland komen.

Bij de ingang van Mud Masters in Vijfhuizen oogt iedereen een beetje onwennig, maar zodra de deelnemers de muziek horen en de duizenden anderen onder ogen komen gaat iedereen los. Tijdens de modderloop kan iedereen de coronaregels links laten liggen en dat bevalt de meeste mensen wel. 

"Wel een beetje raar ofzo, maar ik vind het ook wel weer leuk", vertelt een man die net over de finish komt. Een ander vertelt dat het eigenlijk weer weer als vanouds voelt: "Het was een tijdje terug dat we een feestje konden vieren zoals hier. Daarom is dit wel echt lachen."

Om het feest mogelijk te maken is iedereen kort van tevoren getest op het coronavirus en alleen met een negatief testresultaat kom je door de check-in. "Op die manier is dit stukje bos een unieke locatie waar je de coronaregels even kunt vergeten", vertelt André Skwortsow van Mud Masters. 

Brandbrief

De timing van het evenement kreeg wel enige kritiek te verwerken. Zo stuurden natuurorganisatie IVN en de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland een brandbrief aan de gemeente. In hun ogen zou er een groot risico zijn op het verstoren van broedvogels. "Dat staat niet in verhouding tot het maatschappelijke nut van dit evenement", schreven zij. 

Ook een groot deel van de Haarlemmermeerse gemeenteraad maakte zich zorgen en nam de motie 'Mud Masters Ja, Fieldlab Nee' aan met een meerderheid. In deze motie wijzen GroenLinks, de PvdA en Gezond Haarlemmermeer op het bestemmingsplan. Wethouder Marja Ruigrok en de rest van het College legde de motie naast zich neer. Ze vertelde dat 'op geen enkele grond de vergunning kon worden afgewezen'. 

'Voldoende maatregelen'

Skwortsow laat weten dat er voldoende maatregelen zijn genomen om de broedvogels in het gebied zo goed mogelijk te beschermen. Zo is de route meerdere keren gewijzigd en worden decibelmeters gebruikt om in de gaten te houden dat de muziek niet te hard gaat. Ook de Omgevingsdienst is aanwezig en checkt of alle maatregelen rondom de vogels worden nageleefd. 

In de ziekenhuizen liggen 2478 coronapatiënten, 43 minder dan op vrijdag. Dat meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS).

Het RIVM noteerde over het afgelopen etmaal 129 nieuwe coronabesmettingen in Drenthe en 131 in Groningen.

Ratten die in opengescheurde vuilniszakken kruipen, zich nestelen in slecht onderhouden struiken of graag ín huis rondlopen. Het aantal meldingen van ratten in de stad is het afgelopen jaar flink gestegen, zo blijkt uit cijfers van de GGD. In 2019 kreeg de gemeente nog ruim 3400 meldingen binnen. Vorig jaar stond de teller op ruim 5400 meldingen. 

De GGD denkt dat het vele thuiswerken vanwege de coronacrisis een mogelijke oorzaak kan zijn van de stijging in het aantal meldingen van ratten. De gemeente stelde medio maart in stadsdeel Zuid een voerverbod in om rattenoverlast tegen te gaan. Zo wordt de Rivierenbuurt al langer geteisterd door de knagende beestjes. 

AT5 vroeg ruim 1700 Amsterdammers naar hun ervaringen met ratten in de stad. Van hen zegt meer dan de helft (57 procent) wel eens ratten in hun straat te hebben gehad. "Ze rennen 's avonds voor mij uit over de steiger van dd Admiralengracht", reageert iemand. Een ander Panellid: "Ik zie ze lopen en veel op het Stadionplein voor de AH."

Een ruime meerderheid van de deelnemers (81 procent) heeft nog nooit een rat in huis gehad. Een kleine 20 procent van de ondervraagden had minder geluk. Zo schrok Madeleijn uit de Jordaan een paar weken geleden wakker van ratten die achter haar hoofdkussen krioelden. "Het is vrij serieus: ik woon in een kleine studio van ongeveer 12 vierkante meter en ik werd 's nachts wakker, omdat ik ze weg hoorde schieten vlakbij mijn bed."

Net als Madeleijn ervaart een kleine 70 procent van de ondervraagden een stijging van het aantal ratten in de stad. Rondslingerend afval wordt door veel deelnemers genoemd als mogelijke oorzaak. "Door het huisvuil wat naast de containers gepleurd wordt! Er moet meer gecontroleerd worden wie zijn of haar huisvuil naast de container dumpt!", reageert iemand. 

"Het is hier ook al aan de hand bij De Schinkel", zegt Panellid Louise uit Zuid.  "Er wordt minder opgehaald, de zakken liggen ernaast. Mensen zijn toch te lui om eventjes wat verder te lopen. Als je dan 's nachts komt, is het natuurlijk een feest voor ongedierte."

Naast een eigen verantwoordelijkheid wijzen sommige deelnemers ook naar de gemeente. "Het is asociaal gedrag van mensen zelf dat dit veroorzaakt! Maar niettemin zou 2x per week de containers legen al wel schelen. Vroeger werden de zakken ook 2x per week opgehaald", zegt één van hen. 

De gemeente zegt al actie te ondernemen tegen overlastgevende dieren in de stad. Zo worden overlastgevende dieren bestreden na meldingen. Er wordt buurtonderzoek uitgevoerd, struiken worden gesnoeid, zodat ratten of duiven er niet kunnen schuilen. Ook wordt voorlichting en advies gegeven aan bewoners, onder andere met behulp van "afval -en milieucoaches".

Daarnaast adviseert de gemeente over bouwkundige maatregelen die ongedierte weren, wordt op scholen en in buurthuizen les gegeven over de bestrijding van overlastgevende dieren. In vier stadsdelen (Zuid, Zuidoost, Nieuw-West en West) geldt nu een voerverbod voor dieren. Wie dat overtreedt, riskeert een boete van 70 euro.

"Voerverbod niet nageleefd"

De ondervraagden van het AT5-panel merken in de praktijk weinig van het voerverbod. Een meerderheid (63 procent) zegt het idee te hebben dat het voerverbod niet wordt nageleefd. Slechts 4 procent van de ruim 1700 deelnemers denkt van wel, de overige 33 procent weet het niet. 

Naast voorlichting, het instellen van een voerverbod of het opknappen van een locatie kan de GGD in het uiterste geval klemmen plaatsen om ratten te doden. Een meerderheid (62 procent) van de ondervraagden staat achter het gebruik van rattenklemmen. Van de deelnemers vindt 29 procent dat juist geen goed idee, de rest heeft geen mening. 

De Amsterdamse VVD-fractie stelde een paar weken geleden voor om ratten in het uiterste geval af te schieten. De partij vindt de huidige aanpak van de gemeente te soft. Iets meer dan de helft van de deelnemers aan het onderzoek (51 procent) ziet dat plan wel zitten. Daarentegen vindt 34 procent het een slecht plan. De rest heeft geen mening. 

"Ik snap de discussie niet. Herten worden afgeschoten, ganzen worden vergast bij Schiphol en overlastgevende ratten moeten worden afgeschoten. Het zijn lopende ziekteverwekkers", reageert een voorstander. "In plaats van het afschieten van dieren zou je bij de opvoeding van mensen moeten beginnen. Het probleem ligt altijd daar", zegt een ander Panellid.