Dit weekend start de Boekenweek, een goede aanleiding om weer eens een bezoek te brengen aan de –  met uitsterven bedreigde – plaatselijke bibliotheek. Tegenwoordig is de bieb namelijk niet meer een klassieke uitleenbalie voor boeken, maar een ontmoetingsplaats en een instituut met een maatschappelijke opdracht. "Wij zijn de huiskamer van de stad."

De afgelopen jaren heeft de bieb kansen gezien én gepakt. Door de gedigitaliseerde samenleving moet ook de bibliotheek met zijn tijd mee en gebeurt er steeds meer online, zoals het lenen en lezen van boeken. De moderne bieb neemt daarmee een nieuwe rol in de samenleving.

De opdracht om te moderniseren is wettelijk vastgelegd in 2014. Bibliotheken moeten 'bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van de mensen', legt Klaas Gravesteijn uit. Hij is directeur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken.

Daarmee hebben bibliotheken ook nieuwe uitdagingen gekregen. De twee grootste: het bevorderen van leesvaardigheid en digitalisering. Door de hele provincie geven bibliotheken cursussen aan eenieder die dat wil of nodig heeft.

De beste van de wereld

Anita Ruder is directrice van KopGroep Bibliotheken uit de Noordkop. De wereld van bibliotheken is volgens haar veel spannender geworden dan het stoffige karakter van vroeger: 'het instituut van boeken'.

Haar bibliotheek in Den Helder, School 7, werd in 2018 verkozen tot beste bieb van de wereld.  De vestiging werd geprezen om de vele maatschappelijke activiteiten die er worden georganiseerd – iets wat volgens Ruder door elke openbare bibliotheek gedaan wordt. In haar visie is het de rol van bibliotheken om ruimte te bieden aan werkelijk iedereen, en hen te helpen in hun persoonlijke ontwikkeling.

In bibliotheken kun je zitten zonder voorwaarden, en dat kan nergens anders, meent Ruder. "Je kunt er de hele dag de krant lezen zonder de verplichting iets te consumeren. Ik heb twee vaste gasten. Ze lezen beiden een andere krant, wisselen die na het gelezen te hebben uit en gaan erna in gesprek, iedere week."

Mensen maken graag gebruik van die onvoorwaardelijke toegankelijkheid, merkt ze op. Want hoewel ledenaantallen teruglopen, groeit het bezoekersaantal van de bibliotheek in Den Helder, en dat is veel belangrijker, vindt Ruder. Die groei is door de hele provincie te zien: sinds 2017 stijgt het aantal bibliotheekbezoeken - alleen door corona daalde het aantal weer.

Essentiële dienstverlening

Juist tijdens corona in de lockdowntijd is het belang van bibliotheken als openbare ruimte ingezien. "We werden toen door de overheid uitgeroepen tot essentiële dienstverlening", legt Ruder uit. Gravesteijn voegt toe: "Kijk maar naar alleen al het aantal studenten dat in coronatijd de bieb opzocht als toevluchtsoord om te studeren."

Bovendien staan de biebs midden in de maatschappij. Zo werken bijvoorbeeld scholen er nauw mee samen, worden er taalcursussen gegeven en kun je er terecht voor hulp bij belastingaangifte. Vorig jaar hebben bibliotheken ook veel geholpen met het aanvragen van de coronapas. "Heel veel mensen hebben onze hulp nodig voor digitale zaken, dat zijn echt niet alleen de senioren", verzekert Ruder. "Ik heb meegemaakt dat iemand de coronapas wilde aanvragen en met een Nokia kwam aanlopen." 

Leven van subsidies

Maar er is veel bezuinigd op bibliotheken, onder meer tijdens de pandemie. "Als het niet goed gaat met de wereld zijn musea, bioscopen en ook bibliotheken het eerste waarop wordt bezuinigd", zegt Gravesteijn.

Bibliotheken leven grotendeels van subsidies: 75 tot 90 procent van de inkomsten zijn subsidies vanuit de gemeente. Het verschilt per gemeente hoeveel geld een bieb krijgt. "Daar ligt meteen de kwetsbaarheid", benadrukt Gravesteijn. "In de wet staat vast wat de functie van een bibliotheek moet zijn, maar er staat niet dat er een bieb moet zijn."

Als een gemeente financieel krap zit, zal het niet snel geld uitgeven aan een bibliotheek. "Dan zal het worden besteed aan bijvoorbeeld jeugdzorg. Daarin moeten verplichtingen worden nageleefd."

Zo is er in de gemeente Waterland geen openbare bibliotheek, die wordt privaat beheerd. Gravesteijn noemt het 'een zaal met boeken'. Maar zoiets kan veranderen. "In Wognum was er ook geen bieb en dus is die met staatssteun alsnog gerealiseerd."

Twee op de drie bibliotheken krijgt volgens Gravesteijn te weinig subsidie om te kunnen voldoen aan de in de wet opgestelde taken. Maar ondanks deze financiële tegenvaller doen de biebs het in zijn ogen naar de mogelijkheden die ze hebben het goed. "De bibliotheken bieden op veel manieren hulp aan de gemeenschap, iedereen kan er terecht."

Hugo de Jonge mag na een pittig debat over de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden aanblijven als CDA-minister. Een groot deel van de oppositie steunde een motie van wantrouwen. We maken de balans op met onze politiek commentator Wouter de Winther.

Door alle coronabeperkingen gebeurde het acht maanden na zijn laatste wedstrijd als topturner maar dat mocht de pret niet drukken. Epke Zonderland, de gouden olympiër van 2012, kreeg donderdag een eerbetoon in besloten kring en opende ondertussen nog even een nieuwe hal voor topturners. ,,Hij heeft het turnen voor jongens op de kaart gezet en ook wat stoerder gemaakt’’, weet Marieke van der Plas, directeur van turnbond KNGU.

De expositie 'Zwart Onder Ogen Komen' of 'Facing Blackness' is sinds deze week te zien in museum The Black Archives. De tentoonstelling over racisme laat verschillende karikaturale beelden van zwarte mensen zien – waaronder die van zwarte piet."We willen racisme op een toegankelijke manier in historische context plaatsen" vertelt mede-oprichter Mitchell Esajas.

"Dit is mijn autoruit. Total loss", vertelt Marvin Esajas als hij voor één van de museumstukken staat. De ruit werd ingeslagen toen hij samen met anderen vergaderde over protesten die ze wilden organiseren. Hij bewaarde het gebroken klas. Eventueel om ooit in het museum te hangen. "Ik dacht: misschien kan ik het ooit gebruiken als educatief materiaal. Nu kan ik ermee laten zien hoeveel geweld racisme in mensen oproept."

De tentoonstelling zou eigenlijk in november al te zien zijn. Dan zou het tien jaar geleden zijn dat de Zwart-Piet-Is-Racisme-beweging groot werd. Door corona moest de opening echtre worden uitgesteld.

Met filmpjes, lades die open en dicht kunnen, tekeningen en poppenhuizen wordt in museum The Black Archives het pijnlijke verleden duidelijk gemaakt. "We hopen op een toegankelijke manier informatie over het koloniale verleden mee te geven, zodat kinderen leren waar de stereotype beelden vandaan komen", zegt Mitchell Esajas. "En ook zodat zij die niet reproduceren naar elkaar toe."

"Het gaat voor een deel over zwarte piet, maar we bekijken het in een bredere context", vervolgt Esajas. "We willen laten zien dat dat slechts één deel is van honderden karikaturale beelden van zwarte mensen."

Jessica de Abreu, ook mede-oprichter van The Black Archives, wilde bij het samenstellen voorkomen dat er te veel racistisch beeldmateriaal tentoon zou worden gesteld. "De expositie is geen klap van koloniale beeldvorming of raciale taal. Je wordt geleidelijk meegenomen en ziet dat er ook dat er veel verzet is geweest. Ook door vrouwen bijvoorbeeld. Dat mag nog meer worden verteld."

Suske en Wiske

De expositie werd vandaag bezocht door een klas van het Berlage Lyceum. Volgens een paar leerlingen hebben ze al heel wat opgestoken van het bezoekje. "Dat schedels van zwarte mensen werden gemeten wist ik niet", zegt er één. "Dat Suske en Wiske ook racistisch was, wist ik ook niet", zegt een ander. "Dat lees ik ook, dus dat vind ik wel raar."

De expositie is tot 23 december 2022 te zien in The Black Archives.

De Duitse regering liep donderdag bij de afwijzing van de vaccinatieplicht tegen het coronavirus in de Berlijnse Bondsdag een blauw oog op. Het kabinet van kanselier Olaf Scholz (SPD) kon geen eigen meerderheid op de been brengen, ook niet voor een voorstel om alleen de bevolkingsgroep boven de zestig jaar tot een inenting te dwingen. „De bestrijding van corona in de herfst wordt nu veel moeilijker”, verzuchtte de gezondheidsminister.

Het is genoeg geweest, ze zijn er klaar mee. Ook BLØF ging tijdens de coronacrisis, door het twee jaar lang niet kunnen spelen, door een diep dal. De release van nieuw album Polaroid vrijdag, twee shows in Ziggo Dome dit weekeinde rond het 30-jarig bestaan van de band én zicht op een nieuwe editie Concert At Sea stemt de Zeeuwen eindelijk weer vrolijk.

Een flinke klap voor Suzanne Schulting. De shorttrackster mist komend weekeinde het WK, vanwege een positieve coronatest.

Het aantal coronabesmettingen dat wordt vastgesteld, daalt verder en verder. Tussen woensdagochtend en donderdagochtend zijn 12.840 positieve tests geregistreerd. Voor een donderdag is dat het laagste aantal sinds 4 november, 22 weken geleden.

Met 2668 zijn ze, de miljardairs op deze wereld. En dat zijn er minder dan vorig jaar. De oorlog in Oekraïne en de coronacrisis laten zich duidelijk ook bij de superrijken voelen. Al geldt dat zeker niet voor Elon Musk: hij staat voor het eerst bovenaan de jaarlijkse ranking van het Amerikaanse tijdschrift ‘Forbes’.

Door corona konden ze hun Limburgse vastelaovesrevue niet opvoeren de afgelopen twee jaar, maar met een muzikale show ter ere van 71 jaar WMC is de Medammecour dit jaar toch te zien: op 10, 11 en 12 juni in de Rodahal.

Een meerderheid in de Duitse Bondsdag heeft zich gekeerd tegen een verplichte vaccinatie tegen Covid-19.

De Haarlemse binnenstad is relatief  'goed' door de zware coronajaren gekomen. Ondernemers hadden het heel zwaar, maar toch valt het mee met hoeveel winkels er failliet zijn gegaan of noodgedwongen zijn gesloten. Het percentage van leegstaande winkelpanden komt net onder de vijf procent uit in de binnenstad en dat valt Falco Bloemendal, centrummanager van Haarlem, alles mee. 

Tekst gaat verder onder de video

Falco Bloemendal houdt wel een slag om de arm. Mogelijk zullen er nog nieuwe faillissementen aankomen in de komende maanden. Ondernemers spelen volgens hem altijd mooi weer en laten niet snel zien als het niet zo goed gaat. 

Neerwaartse spiraal

In andere steden is al wel een neerwaartse spiraal ingezet van ondernemers die alsnog failliet gaan. Daar is soms zelfs een leegstandspercentage in het centrum van rond de tien procent te zien. Maar dat speelt vooralsnog niet in Haarlem. 

"De afgelopen weken zijn we bezig geweest met het tellen van de panden en daarin zien we dat we met het aantal leegstaande panden uitkomen onder de vijf procent en dat is onder de frictieleegstand. Dat is de leegstand die je nodig hebt voor de vernieuwing in je stad." Falco Bloemendal benadrukt dat een stad lege panden nodig heeft om ruimte te bieden aan nieuwe ondernemers. 

Tekst gaat verder onder de video

Het merendeel van de grote leegstaande winkelpanden in de Grote Houtstraat wordt verbouwd voor de komst van nieuwe winkels. En dat is na jaren leegstand positief nieuws, vindt Bloemendal. Hij ziet dat door de hoge huizenprijzen, het voor pandeigenaren interessant wordt om de leegstaande ruimtes boven de winkelruimtes, om te bouwen tot woningen.

En dat is een nieuwe ontwikkeling volgens Bloemendal. "Sommige panden staan al jaren leeg boven en als je daar binnenkomt zie je nog het interieur uit de jaren '50 en '60. Er hebben ooit wel mensen gewoond, maar dat is vaak al heel lang geleden. Nu wordt het weer interessant om die panden om te bouwen voor woningen. Dan kunnen de huurprijzen van de winkelruimtes iets omlaag en dat trekt weer winkels aan."

Bloemendal verwacht dat het nog wel even zal duren voordat het kale stuk in de Grote Houtstraat echt weer opgevuld is. "Kom in het najaar maar eens kijken, dan zul je echt al een hele verandering zien."

Kinderen van 6 tot en met 11 jaar zouden niet gevaccineerd moeten worden met het coronavaccin van Moderna, zo adviseert de Gezondheidsraad.

Voormalig coronaminister Hugo de Jonge geeft donderdag tekst en uitleg over zijn rol in de omstreden mondkapjesdeal. Is hij er medeverantwoordelijk voor dat de overheid miljoenen euro's is kwijtgeraakt aan ondernemer Sywert van Lienden voor onbruikbare mondkapjes? Het debat is hier live te volgen.

De keuze van minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) om in de Tweede Kamer op het matje te verschijnen over zijn tijd als coronaminister schept een ’gevaarlijk precedent’. Dat zegt hoogleraar staatsrecht Wim Voermans van de Universiteit Leiden. Toch is het staatsrechtelijk gezien geen probleem om De Jonge weg te sturen, mocht de Kamer dat willen.

Het ging Naftali Bennett voor de wind. Covid was tanende, het land verkeerde in relatief rustig vaarwater en zijn internationale prestige steeg razendsnel vanwege de bemiddeling in het Oekraïne-conflict. Toen sloeg het noodlot toe. Gevloerd door corona en geconfronteerd met de grootse terreurgolf in tijden moet de Israëlische premier nu plots vechten voor zijn politieke leven, waardoor zijn rol op het wereldtoneel voorlopig is uitgespeeld.

Sandra Bullock was niet erg onder de indruk toen zij het scenario van ‘The Lost City’ voor het eerst in handen kreeg. „Maar toen ik er twee jaar later tijdens de coronalockdown opnieuw naar keek”, zegt de 57-jarige Hollywoodster, „bleek zo’n doldwaas jungleavontuur opeens precies hét filmproject waar ik naar zocht.” De film is vanaf 13 april in de bioscoop te zien.

Een coronabesmetting kan de kans op een longembolie of trombose tot maanden later fors verhogen. Volgens een studie waarvan de resultaten donderdag in het British Medical Journal (BMJ) verschijnen, zorgt een coronabesmetting mogelijk voor een 33 keer grotere kans op een longembolie en een vijf keer groter risico op diepe veneuze trombose (DVT).

Het internationale toerisme in Nederland zal pas in 2024 weer op het niveau van voor corona zijn. Dat verwacht ABN Amro in zijn sectorprognose Leisure. De oorlog in Oekraïne, dalend consumentenvertrouwen en hoge inflatie zitten snel herstel in de weg.

Voor de derde keer op rij blijven de koeien tijdens Paasvee in Schagen op stal staan. Maar ondanks dat viert Schagen vandaag wél een feestje. Onder een andere, tijdelijke naam: 'Schagen Viert Voorjaar'. 

Het was voor de organisatie onmogelijk om tijdens de toen nog onzekere coronatijd een beslissing te nemen en op korte tijd het evenement te realiseren. "Het had gekund, maar is nu te laat", vertelt voorzitter Willem Keesom betreurd. Het is een grote teleurstelling voor de organisatie, die het evenement al drie keer eerder af heeft moeten blazen. "We hebben een beetje pech", vindt Keesom dan ook. 

Toch nog feest

Hoewel al vrij snel duidelijk was dat de paasveetentoonstelling weer afgelast werd, besloten meerdere horeca-eigenaren op korte termijn een alternatieve Paasvee te organiseren. Dat was niet makkelijk, want er moest nog goedkeuring komen van de gemeente en genoeg beveiliging geregeld worden. "Maar we zijn heel blij dat we toch iets mogen en kunnen organiseren", vertelt Piet Hein de Boer, voorzitter van Stichting Evenementen Schagen. 

Om de veiligheid te kunnen waarborgen, werd het dit jaar verplicht om vooraf een toegangsbandje te kopen. Ook moeten alle feestgangers in de speciaal afgezette zone blijven en mag alcohol niet mee naar buiten. Maar dat weerhoudt de bezoekers er niet van om weer eens een gezellig feestje te hebben. "Ik ben er pas net, maar ik denk dat het best wel leuk wordt", vertelt een feestganger. Een andere bezoeker is het daar helemaal mee eens: "Ik kom weer mensen tegen die ik drie jaar geleden voor het laatst heb gezien, dus ik geniet weer met volle teugen."

Aftellen 

Het blijft een sombere dag voor Willem en zijn vereniging, maar ondanks dat gunt hij het de horeca ook om dit feest alsnog te realiseren. De koeienboer hoopt dan ook dat de markt in Schagen volgend jaar weer vol staat met dikbilkoeien. "We hopen de traditie tot in lengte van jaren vol te kunnen houden."

De maatregelen om de verspreiding van corona tegen te gaan, zijn in 2020 van grote invloed geweest op de totale zorgvraag. Zo is er veel minder beroep gedaan op de reguliere acute zorg. Er werden minder hartinfarcten, minder alcoholvergiftigingen en minder letsel geregistreerd. De afname van dergelijke ’reguliere’ patiënten in de acute zorg is veel groter dan de toename van patiënten die met Covid-19 in ziekenhuizen werden opgenomen.

Duitsland heeft woensdag een plan teruggedraaid om vanaf 1 mei een einde te maken aan de verplichte quarantaine van mensen die besmet zijn met het coronavirus.

Selma Poutsma en Bram Steenaart kunnen komend weekeinde niet meedoen aan de wereldkampioenschappen shorttrack in Montreal. Beide Nederlanders testten tijdens een trainingskamp in Calgary positief en zijn weer naar huis.

De luilakmarkt: wie in Haarlem is er niet groot mee geworden? Toch staat deze Haarlemse traditie behoorlijk op de tocht. Door de jaren heen is de animo voor de nachtelijke bloemenmarkt geslonken en de afgelopen twee coronajaren zouden zomaar fataal kunnen worden. Voor dit jaar hebben zich nog maar een paar bloemenverkopers aangemeld. 

Ron van de Vall, achttien jaar marktmeester van de luilakmarkt, kan het nog niet helemaal bevatten. Er zijn nog maar vijf aanmeldingen voor de nachtelijke bloemen- en potjesmarkt. Traditioneel vindt dit voor Pinksteren plaats en het is sterk verbonden met die andere typisch Noord-Hollandse traditie: luilak. 

Vroeger melden zich wel tussen de 55 en 65 verkopers. "We hebben dit jaar bijzonder weinig inschrijvingen, dus kunnen we de markt nog wel organiseren? Ik ga deze week een belronde onder verkopers doen. Hopelijk levert dat nog iets op", aldus de 65-jarige marktmeester. 

Volgens Van de Vall hebben veel bloemen- en plantenverkopers tijdens de coronaperiode goed gedraaid, waardoor de luilakmarkt, vaak gezien als financieel extraatje, niet per se nodig is.

Een van de bloemen- en plantenverkopers is Peter Vijn. Deze zestigjarige verkoper uit Broek op Langedijk staat al sinds zijn 25ste op de Haarlemse 'potjesmarkt'. Ondanks dat hij merkte dat de afgelopen jaren de markt 'kleiner en kleiner' werd,  is hij erg geschrokken van de dreigende opheffing van deze traditie.

Vijn denkt dat corona de uiteindelijke genadeklap zou kunnen worden voor de markt. Maar hij zag de laatste jaren de bezoekersaantallen al dalen. "Het heeft me wel geraakt om te zeggen dat het waarschijnlijk niet doorgaat. Je leeft er toch naartoe."

Luilak al vele eeuwen een traditie 

Het is volgens marktmeester Van der Vall niet helemaal bekend sinds wanneer de luilakmarkt er staat. Wel weet hij dat de bloemenmarkt ouder dan honderd jaar is."Bloemen- en plantenverkopers uit de bollenstreek meerden met hun boten volgeladen bloemen en planten af aan de Raamvest om hun waar te verkopen." 

Achttien jaar geleden werd Van de Vall marktkoopmeester van de luilakmarkt. Voor zijn tijd liepen de bezoekersaantallen terug. Daarom is er toen besloten om de nachtelijke markt op te delen. Omdat veel kooplui de volgende dag weer op de gewone markt in Haarlem moesten staan, bleef een deel niet de hele nacht staan. 

's Nachts open 

"De kramen op de Raamsingel staan er tot vrijdagnacht 2.00 uur, aan de andere kant van het water aan de Raamvest staan de marktkramen er de hele nacht, tot en met 11.00 uur de volgende ochtend," vertelt Van de Vall.

Hierdoor konden de verkopers die de volgende dag ergens anders moesten staan, toch deelnemen aan de luilakmarkt en was het aantal kramen de afgelopen jaren volgens Van de Vall 'redelijk stabiel'. 

Marktkoopman Peter van Vijn beaamt dat het voor hem drukke tijden waren. "De luilakmarkt waren extra inkomsten voor me. Ik stond er de hele nacht en zelfs in de vroege ochtend. Tijdens de koopjestochten kwamen er veel bezoekers. Daarna ging ik dan door naar de markt op de Grote Markt. Ja, dat was wel een hele toer."

Minder populair 

Die hoogtijdagen waren al wel enige tijd voorbij, en vooral 's nachts werd het minder druk. Van Vijn heeft wel een idee hoe de markt nieuw leven ingeblazen kan worden. "Je zou de bloemen- en potjesmarkt bij de gewone markt op de zaterdag overdag kunnen doen, bijvoorbeeld in de Koningstraat. Dat je daar een soort van themamarkt voor planten voor maakt."

Hiermee zou de luilakmarkt enigszins gered zijn, en de traditie, zij het in aangepaste vorm, in leven kunnen blijven. Maar dan is wel het nachtelijke struinen tussen de bloemen en planten voorgoed verdwenen.